O Gangamayi

O Gangamayi, Supreme Queen
Bhagirathi,
You cardled me under your spell;
wrapped under the lustrous blanket of stars,
with cushions of eternal snow,
in your divine abode of the
Himalayas, beyond the reaches of fears and doubts
you granted me the first glances into your golden orb.
Dispelling the mind waverings forever
with the playful splashes of your roaring torrents, you whispered the mysteries of your words of power.
Since, you have sent me forth with your magical force of invisible winds,
and made me the witness of the veilings and unveilings of your creation.

भागते गए

जीत- जीत
कर भी हम
हारते गए।
बार- बार
खुद को ही
संवारते गए।
कथन,
रेशमी सभी
चुभन से भरे।
जो भी मिले
हाथ पर ही
हाथ थे धरे।
खींचतान
में ही दिन
गुजारते गए।
मौन रहे
फिर भी
प्रश्नचिह्न थे लगे।
पहचानना
हुआ कठिन कि
कौन हैं सगे?
अपने,
हर मोड़ पर
नकारते गए।
लोग मिले
दूरियों से
समझ न सका।
फूंक- फूंक
रखे कदम
हर कदम थका।
ज़िन्दगी में
बेवजह ही
भागते गए।

जानो इन्सान को…

उन लोगों को मैं
चुनौती देता हूं
जो कहते हैं कि
वे ईश्वर तक हमें पहुंचा सकते हैं.
अरे! पहले इंसानियत को तो पूजो फिर बात करो ईश्वर की।
इंसान ही इंसान को भूलने के लिए कहता है।
आओ मूल जड़ों की ओर
मूल क्या है ?
मूल वह धारा है
जो पृथ्वी को माता मानती है।
मूल वह है जो कहता है –
“नर सेवा नारायण सेवा”
Tip briew, tip blei
अर्थात इंसान को जानो
फिर ईश्वर को जानो।
क्यो हो गई है
इस अंधेरे में रहने की आदत?
ईश्वर है लेकिन उस तक पहुंचने के लिए,
किसी मंदिर मस्जिद गिरजाघर की जरूरत नहीं,
मानवता में ही ईश्वर उत्पन्न होता है लौट जाओ अपने मूल की ओर।

केतली

विशाल के सी

जलती हुई अंगारो की भट्टी पर
एक सहमी हुई
खौलती केतली
चुप-चाप से बैठी थी
सुबह से लेकर शाम तक
वह भट्टी पर जरूरत मंद लोगो
के लिए तपी रहती
खुद को बर्दाश्त कर के
मैं हर रोज देखता था
उसके अंदर का चमत्कार
कभी उस में पानी का
उबाल होता
तो कभी चाय, आलू
कभी कुछ तो कभी कुछ
मगर भट्टी पर ही अढी़ रहती
शाम को जब भट्टी सो जाता थी
उसे ढककर अगली सुबह के लिए
वह अपने घर को जाता था
पर कोने के उस तरफ़ विवश केतली
अपने दर्द के साथ
पड़ी रहती थी
ना मालिक ने
उससे पूछा
उसका हाल
ना आग के तपिश ने
ना उन हाथों ने
जो हर सुबह
उसे भट्टी पर रखने आते थे
फिर एक दिन विवश केतली
भट्टी के ताप पर ही फट गई
और भट्टी का वजूद
पल में ही धराशायी
हो गया
घमंडी अंगारे भी
पल में
शान्त हो गए
एक ऐसी केतली
आज हर एक उस
घर पर सजती है
शायद उसे हम जानते हैं
जो रोज किसी एक
भट्टी पर तपती है।
रोक लो उन हाथों को
जो यह सेज सजाती हैं
बुझादो उस भट्टी के अंगार को
ना फट सके फिर
कोई विवश केतली

Wah Myntdu … Ha Chnong Jowai

Dangngir Kjat sngi ia pha wandoh.
Sawdong ia pha mariang iaroh
Darong byrtem ia pha wanjngoh
Ha ki tharia ki krem ki kroh
Ki lyngkha kba jyrngamsawdong.
Harud jong pha ki juh ki shong.
Tiew laluthin ‘Tiew saw ki ong
Ngin phuh harud da sngewsarong.
Ki maw ramsong kiba itynnad
Lyer batemon ba beh pyngngad
Jyrmi dieng kseh pynnoh ki tnad
Syrngiew ha thwei rupa ki shad.
Na khlieh langsha pha noh sngewbha
Ki sim ki doh baroh pynbud ia pha Sohlang harud ki saw-ih bha
Sha thwei ki hap kaweh sngewbha.
Ynda la poi ha syntu ksiar
Ki kynud sur ki wah ki liar
Ki sher syngkai ki jngi diar-diar
Ki nong tong jar ki kiew ki hiar
Don ki jaka pha leh kmen lang
Ba wan khwai doh kynthei shynrang Ngan tuid shano batai ngam nang
Chnong jowai ban ieh mynsiem ka pang.

U Riew Bneng Ha Ka Jingkyndit (II)

U briew ba la pyn-buaid da ka kiad jong ka spah bad ka bor,
Ban lehkmen ia ki baroh ar, ha ka koit ka khiah, ba pynking stet
Ka jingiabeh ba pynlamwir jong u, tad haduh ba ka pyrthei u la pyrkhat,
La pynlong ka kper–jingsngewbha jong u, bad u briew,
Kum u wieh ba par, la pynlong ia u ban ioh ialehkai,
Tad haduh ki hajar ki jingthaba jong ka jingkmen, ba la pynkdang da ka jingsngewbha,
Kaba thap la ki thapniang sngi la bad miet ha khmat ki khmat jong u,
Da kaba iai pynkylla rong, bad ba la sdang pynjakhlia
Ka jing-iohi jong u, bad kaba pynthiang ia ka jingmut jong u, haduh ka jingbishni
Kum ka jingsan ka bor, ba lah saphriang kylleng ha dohnud jong u
Bad ka jingsngewbha ka la mut ha u ba ym don ei ei shuh ban ia ka jingsnai
Ba la knieh noh ia ka jingsngew, bad ha ka jingmut jong ka jingim
Ba pynkmen katta katta, shisien ba la niewkor, ka
dohpyut u briew ba la iap ha ki ksangkti jong u,
Kaba ha kaba shisha-shisha un kyntait, hynrei katba u pyrshang shi pyrshang
Ka la snoh rdin ha u, bad ka da kwah da la ka bor pyrkhat ba la khie bhang,
Ha ki hajar ki dur jong ka jingiap, hynrei kaba kynran kynsan shuwa ban shah pynshoh bieit,
Te wan ka jingsngewsih– bad ka Spah, ka Bor ka jah noh.
Bad la pynlong ia u ban shem ia kiba don jingiadei lem bad ki jaitbynriew baroh,
Ha ka jing-isih bad jingjaw-ummat, bad watla ki lok jong u ki rkhie,
Ki rymmiang shyntur jong u ki kren iaroh jam
— ‘Ko Jingkordit Bakhuid!’


Angels Unawares (II)

Swami Vivekananda

One drunk with wine of wealth and power
And health to enjoy them both, whirled on
His maddening course, till the earth, he thought,
Was made for him, his pleasure-garden, and man,
The crawling worm, was made to find him sport,
Till the thousand lights of joy, with pleasure fed,
That flickered day and night before his eyes,
With constant change of colours, began to blur
His sight, and cloy his senses; till selfishness,
Like a horny growth, had spread all o’er his heart;
And pleasure meant to him no more than pain,
Bereft of feeling; and life in the sense,
So joyful, precious once, a rotting corpse between his arms,
Which he forsooth would shun, but more he tried, the more
It clung to him; and wished, with frenzied brain,
A thousand forms of death, but quailed before the charm,
Then sorrow came — and Wealth and Power went —
And made him kinship find with all the human race
In groans and tears, and though his friends would laugh,
His lips would speak in grateful accents —
‘O Blessed Misery!’

मजदूर





 डॉ.मधुकर देशमुख

 भट्टियां तेरे कारखाने की जलाने में 
 मैं खुद जला हूँ।
 महल तेरे बनाने में
 मैं खुद जला हूँ।
 रोशन तुझे कराने में, 
 मैं खुद जला हूँ।
 चिराग तेरा जलाते- जलाते
 रखा मैंने खुद को अँधेरे में।
 देश को आत्मनिर्भर बनाने में
 हर जुल्म सहे मैंने।
 समाज की इन बंदिशों से 
 टूट कर चूर हो गया हूँ मैं…
 जीवन में संघर्ष करते- करते
 बिखर गया हूँ मैं।
 परिवार को खुश रखूँ, 
 पेटभर खाना खिलाऊँ
 ये सपना मैंने भी तो पाला था।
 तो क्या बुरा किया था. ..?
 पर नहीं बुझाई पेट की आग तुमने…!!
 समय अब आ गया है…
 हिम्मत न हारने का
 अब भी हिम्मत रखता हूँ
 जेठ के इस तपती धुप में
 परिवार का बोझ उठाने की।
 अब भी हिम्मत रखता हूँ
 जिस मिटटी में जन्म लिया
 उस मिटटी का कर्ज चुकाने की।
 अब भी हिम्मत रखता हूँ
 चलने की… 
 चलूंगा… चलता रहूँगा…
 अपनी मंजिल तक
 पर अब न रूकूंगा. ..
 पीछे मुड़कर न देखूंगा, 
 अब मैं चल पड़ा हूँ. ..
 अपनी मिटटी का कर्ज चुकाने. ..
 माँ-बाप की सेवा करने
 चलते - चलते अगर मिट भी गया
 तो समझूँगा; मेरे जैसा खुशनसीब और कोई नहीं…
 पर पीछे मुड़कर ना देखूंगा…!!
 बावजूद इसके
 अगर लौट सका तो…
 तेरा शहर बसाने अवश्य लौटूंगा 
 पर पीछे मुड़कर न देखूंगा…!! 

U Lum Shyllong Ka Ri Hynñiew Trep

Bah Sumar Sing Sawian

Photo by Stoper W. Tangsong

Kane ka Ri Hynñiew trep, ka la don naduh ka hyndai ka kulong, shapoh ka duriaw bah. Hynrei suki suki, ka duriaw ka la nang kynriah noh, sha thain shathei jong ka Bay of Bengal. Kunta ka trai duriaw ka la nang kiew, ban pynlong ia ka khyndew. Ki lum ki wah, ki them, ki madan jyrngam kiba iar. Ki them kiba jylliew bha ha ki thain Sohra bad Mawsynram, ki la pynlong ia ka Ri Hynñiewtrep, kaba jur tam u slap hapoh pyrthei baroh kawei. Ki don ki mawsiang, ki mawlong ki mawteh, kiba ka rta ka jong ki, ka long kumba 700 million snem. Dei ba ha kine ki ri, ba don ki ekjokor, ki mrad kiba heh kiba iaid lyngba ki Ri shadud ki bynta shathei jong ka dew bah Asia. Hynrei kine ki mrad ekjokor, suki suki, ki la duh la dam. Hynrei ki lum ki wah, ki riat ki ram ki la sah hi kumjuh, kumta ki juh long naduh ki por hyndai hynthai. Ka Ri Hynñiewtrep ka long kaba bun bah ki jingthung ki jingtep, kata ki dieng ki siej, ki phlang ki kynbat, kiba don hapdeng jong kine, kiba niar ban ioh sha kiwei kiwei pat ki bynta jong ka pyrthei.
Kiba bun ki riew stad ki la wan kiew sha kane ka Ri, ban lap ia ki jingphylla bad lum ia ki jingntip jong ka Mei Mariang Ka Mei Ramew. U Lum uba jrong tam ha kane ka Ri Hynñiewtrep u dei u Lum Shyllong, uba ka kynjang ka jong u, ka long 1965 meter. Ha kajuh ka por u dei u lum ba khein kyntang, uba don ki khana pateng, kiba ia dei bad ka niam ka rukom tynrai, bad ruh ka shynshar khadar jong ki it ki hima, ki raij, ki muluk ki elaka jong kane ka Ri.
Dang Shen, ka tnad ka sorkar Kmie kaba peit ia ka Jing longn jong ki lum ki wah, ki mar poh khyndew bad Ki mawsiang ki mawtah, ki mawteh, kata ka Geological survey of India, ba une u lum Shyllong uba jrong tam hapoh ka Ri, u la don naduh ka 500 million bad 2.6 Killon snem. Kine ki riewstad, ki la lap ruh ia ki mawsiang kiba la rim tam, kiba la tip kum ki Genesis, ki don ha ki thaiñ Ri Bhoi, ha ki rud surok jong ka Guwahati-Shillong. La Kdew ba ka dei ban long ka jingkitkhlieh khamtam ki Dorbar jong ki shnong ki thaw, ki raij ki muluk, ki hima sima, ban nym pynjot pathar ia ka mariang, hynrei ban ialeh katba lah ban pynneh pynsah ia kane ka spah bah jong ka mariang. Ka sorkar jylla ruh ka dei ban ling kaba kitkhlieh kitkhia ban pynneh pynsah ia kane ka spah bah jong ka mariang. Ka donkam ruh ba baroh kine ki bor synshar jong ki dorbar kiba pher bap her, ha ryngkat bad dewiong, u mawshun bad kiwei kiwei.
Kane ka jingling kyrpang jong ka Ri Hynñiewtrep, hapoh ka jylla Meghalaya, ka la pynkhih jingmut shibun ia ki riewstad riewnang ha kane ka phang ban wan shim bynta ha ka Dorbar Bah jong ka jinlong ka khyndew ka shyiap, ki mar poh khyndew, ha ka International Geological Congress, ka ban long ha India, ha ka snem 2020, kaban wan. Kane ka Dorbar ba shi tyllup ka pyrthei, kan nang pynshai shuh shuh, ia kiei kiei kiba don hapoh kane ka jylla, khamtam hapoh ka Ri Hynñiewtrep Hynñiewskum.
Haba phai biang sha u Lum Shyllong, uba la kot sha ka 500 millian snem, ka da don ka jinglehniam lehrukom haduh mynta kine ki sngi, uba ieng na ka bynta U Blei Nongbuh Nongthaw, ha ka kyrteng kum U Blei Shyllong, jong ka Hima Shyllong. Haba la sengi a ka Hima Shyllong ha ka snem 1496 A.D., ka la long hapoh ka syrngiew, ka rngiew jong u Lum Shyllong ha ka nam bad ka kyrteng ka jong u. Ba ka dei hapoh ka syntai jong une u Lum, ki khana pateng, ba la mih bad shylluit halor ka longsyiem mansyiem. Kumno ba napoh ka Krem Marai jong une u Lum, ba la wanmih ka Pah Syntiew, ha kaba U Bakhraw Mylliemngap, U la khroh la pah ia kane ka Pah Syntiew, da u ‘tiew Jalyngkteng, – ‘Tiew Stem Pathaw’.
Ka Pah Syntiew ka la long namar kata ka Syiem Sad ba nyngkong eh jong ka Hima Shyllong. Ka la ioh ia ki khun ki kti, ia kiba la pynkup ha ki ia ka synshar ka khadar jong ka Hima. Ka Pah Syntiew, kam shym la sah ne shong duh hapoh ka Hima, hynrei ka la leit phai kylla na ka jaka kaba ka la wan. Kane ka long ka thymmei jong ka Long-kur ka Long-kha u khun Khasi Hynñiewtrep, kumba ka la long ruh ia ka Hima Sutnga, ba la tip hadien kum kia Hima Jaintia, ba ka Iawbei Li Dohkha, ka la leit phai pat sha Thwei Khyrwi, hadien ba ki khun jong ka, ki la shimti ia ka shynshar khadar.
Ia ka Pah Syntiew bad Li Dohkha, ym lah satia ban pdiang ba ki long ki khasi. Hynrei la pdiang ia ki khun jong ki, kat kum ka tang jait tang rukom, kaba la neh haduh mynta jong u khun Khasi Khara. Kumta uno uno uba ioh ia ka kurim bym dei Khasi ne Pnar, la tang jait tang kur ia ki khun jong ki kti, ym ia ka kmie. Dein ha kane ka liang bad bynta ba sa nang roi ki kur ki jait jong u khun Hynñiewtrep Hynñiewskum, ba kum ka jaitbynriew ruh ka la nang roi nang par, ba la nang kha shuh shuh ia ki long jait ki longkur parum pareh, na kine ki Jait Dkhar.
Kine namar kata ki long ki khanatang, ki thied ki phniang jong ka tynrai, tyllong, thymmei jong ka jait bynriew.
Bah Sumar Sing Sawian: Veteran journalist and well-known Khasi writer. Recipient of U Tirot Sing Award for Art and Literature. Author of several books including Golden vine of Ri Hynñiewtrep : the Khasi heritage, etc.

Ka Jingkren U Swami Vivekananda ha Chicago: Ka Niam Buddhist

The Buddha by Davina Maurer, The Art Institute of Chicago

26 tarik, Nailur, 1893


Ngam dei u Buddhist, kumba phi la iohsngew, hynrei nga dei. Lada ha China, ne Japan ne Ceylon ki bud ia ki jinghikai jong u Kynrad bakhraw jong ki, ka India ka mane ia U kum U Blei ba wan long briew ha pyrthei. Phi la iohsngew ba ngan sa kren kynthah ia ka niam Buddhist, hynrei da kata nga kwah ba phin sngewthuh ia kane. Khamtam na nga u ban kren kynthah ia uta uba ngan mane ia U kum U Blei ba wan long briew ha pyrthei; hynrei ka jing sngewthuh jong ngi ia U Buddha ka long ba ki nongbud jong u kim pat sngewthuh bha ia U. Ka jingiadei jong ka niam Hindu (da ka niam Hindu nga mut ka niam jong ki Vedas) bad ka niam Buddhist ha kane ka por mynta ka long kumjuh kum ka niam ki Jew bad ka niam Khristan., U Jisu u dei u Jew, bad U Sakya Muni, u Hindu. Ki Jew, ki kyntait, ia U Jisu, ki sah narphna ia U bad ki Hindu ki pdiang ia U Sakya Muni kum U Blei bad mane ia U. Hynrei ka jingiapher bashisha bangi ki Hindu, ngi kwah, ban pyni ba ka niam Buddhist ba mynta, ka long ba ngi dei ban sngewthuh ba ki jinghikai U Buddha ki shong hangne : U Sakya Muni um shym wan ban ialap ei-ei kaba thymmai, u, ruh, kum U Jisu U wan ban pynim ym ban pynjot. Tang ba ha ka liang U Jisu, dei ki riewrim ki Jew ki bym sngewthuh ia u, katba ha ka liang U Buddha dei ki nongbud jong u hi ki bym sngewthuh ia ki jingkordor ki jinghikai jong u kumba ki Jew. Kim shym sngewthuh ia, ki jinghikai ha ka Testamen barim. Kum juh ki Buddhist kim shym sngewthuh ia ki jinghikai ba shisha ka niam Hindu. Sa shisien nga ong biang ba u Sakya Muni um shym wan ban pynjot, hynrei u long ka jingpyndep, ka jingkut bad jingpynbha jong ka niam Hindu.
la ka niam Hindu la ia pynbynta ha ki ar bynta; ki jinglehniam bad ka mynsiem. la kiba dei bad ka mynsiem barabor la ju pule bniah da ki riewniam.
Ha ka niam Hindu ym ju don jingia bynta jaid. U briew uba na ka jaid bahalor bad u briew ba na ka jaid bapoh ki lah ban long ki riewniam ha India bad kita ki jaid ki ia long lang kawei. Ha ka niam ym ju don jingiapher jaid; ka jingiapher jaid ka long tang kaba shu pynmih hi ha ka imlang sahlang. U Sakya Muni u long u riewniam, bad ka dei ka burom jong u ba u don ka mynsiem ba kylluid ban pynpaw ia ka jingshisha ba la buhrieh ha ki Vedas bad u la pynphriang ia ki kylleng ka pyrthei. U dei ma u uba nyngkong tam eh ban seng ia ka jingialap, u long ba nyngkong eh ban pyrkhat ban pynkylla niam.
Ka burom bakhraw jong une U Nonghikai ka long na ka bynta ka jingisynei jong u ia baroh, khamtam ia kiba bieit bad baduk. Katto katne na ki nongbud jong u ki long ki Brahmin. Ha ka por jong U Buddha ka Sanskrit kam long shuh ka ktien ba kren ha India. Ka long ha kata ka por tang ka ktien ha ki jingthoh ki riewstad. Katto katne na ki nongbud Brahmin jong U Buddha ki kwah ban kylla ia ki jinghikai jong u sha ka ktien Sanskrit, hynrei u ong ha ki, “Nga wan na ka bynta kiba duk, kiba rangli, shah ngan kren ha ka ktien jong ki.”Kumta haduh mynta kham bun na ki jinghikai jong u ki long ha ka ktien jong kata ka por ha India.
Lada ka long katno katno ka jingstad pyrkhat ne ka jingstad hikai, katba dang don ka jingtlot ha ka mynsiem briew, katba dang don ka jingiam na ka mynsiem u briew na ka bynta ki jingtlot jong u, kan dang don ka jing ngeit ha U Blei.
Ha ka liang jong ka jingstad pyrkhat ki nongbud jong u kynrad bakhraw ki lynthaw ialade ha ki mawsiang bym jukut jong ki Veda bad kim lah ban pynpait ia ki, bad ha kawei pat ka liang ki shim noh na ka jaid bynriew ia uta U Blei bymjukut Uba baroh ki kynthei bad rangbah baroh ki snoh sngewtynnat. Ka jingmih nangta “ka long ba ka niam Buddhist ka duh noh ha ‘India, ‘ka ri ha kaba la Kha ia ka.
Ha kajuh ka por, ka niam Hindu ka duh noh kawei kaba kongsan eh, kata ka long ka mynsiem pynbha ba shitrhem, ka jingisynei bad leh isynei ia baroh, kata ka mynsiem pynkhraw, jong ka niam Buddhist kaba la wanrah iaki paitbah bad pynlong ia ka India, baroh kiba khraw mynsiem, kat haduh ba ki nongthoh, history na Greece ban thoh shaphang ka India ha kata ka por, ba ym ju don uno-uno u Hindu u ban kren lamler ne ka kynthei – Hindu ka ban long ka bym khuid.
Ka niam Hindu kan nym lah long khlem ka niam Buddhist, ne ka niam Buddhist khlem ka niam Hindu. Kumta phi lah ban mutdur ka mut aiu ka jingia pait jong kine ki ar. U Buddhist um lah ban ieng hi khlem ka jabieng bad bor pyrkhat jong u Brahmin lymne u Brahmin khlem ka mynsiem u Buddhist. Kane ka jingiapait hapdeng u Buddhist bad u Brahmin ka la wanrah ia ka jing kyllon jong ka India. Dei namarkata ka daw ba ka India la shong shnong da ki laispah millian ki nongkhrong, bad dei na kata ka daw ba ka India ka long ka mraw jong ki nonghiar thma nongwei da ki hajar snem. To namarkata ngin pyniasoh biang ia ka bor pyrkhat bakhraw jong ki Brahmin bad ka mynsiem bakhraw, ba kylluid jingmut jong u Kynrad bakhraw.

Ki Kyntien Ka Kmie Bakhuid

Sri Sarada Devi

Ka kham bha ban khot ia u Kynrad da la ka dohnud baroh tang shisien ban ia kaba shu iai pyrta ia ka kyrteng jong u da ki spah sien khlem pynleit jingmut ei ei. Kan myntoi aiu ban shu khot ia ka kyrteng jong U baroh shi sngi haba ka jingmut pat donkam ban da pynleit jingmut bha khnang ban ioh ia ki jingkyrkhu u Blei.
Shibun kiba kyrpad Blei tang haba shem jynjar. Hynrei uta u ba la aiti mon sngewbha ha u kynrad naduh dang khynnah un ioh ki jingkyrkhu.
Lada ngi phet sha u Blei, ka nusib ne ka hok kam lah leh ei ei. Ka ei ia kum kita ki briew.
Ka kham bha ban khot ia u Kynrad da la ka dohnud baroh tang shisien ban ia kaba shu iai pyrta ia ka kyrteng jong u da ki spah sien khlem pynleit jingmut ei ei. Kan myntoi aiu ban shu khot ia ka kyrteng jong u baroh shi sngi haba ka jingmut pat kam don? Ngi don kam ban da pynleit jingmut bha khnang ban ioh ia ki jingkyrkhu u Blei.
Kynmaw ban burom ia la ka kmie bad ba ka dei ka kamram ba kongsan tam. Hynrei ka pher roi pat lada ka ialeh pyrshah ia phi ban roi sha ka jingbha.
U briew ba sotti u kham laitluid lada u duwai ne ym duwai ia u Blei. Un wan kloi ha jan jong u lada u tur ban wan sha u.
Ngi dei ban ainguh ia u Blei shuwa ban bam. Ngim dei ban bam khlem da ainguh. Kumba ka jingbam jong phi ka long, kumta ka snam jong phi ruh kan long.
Niuma, khun, haba phi ainguh ia u Blei phi dei ban sngew ia u kum la u jong bad ong, ‘Ale, shong bad bam ia kane ka jingbam. Bad mutdur ba u la wan, u la shong bad la bam ia ka jingbam. Hato ka donkam ba ngin da ialeh ki kam phylla haba ngi shakri ia u ? Kine ki long tang ki jingleh kiba ngi ju leh ia la kiba ha iing ha sem haba ki wan kai. Ngi dei ban- sngew ia u kum ngi hi. U Kynrad da shisha u pdiang hun ia ki jingainguh jong ngi.